Tagarchief: spelling

Spelling weer in examen

Staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker wil dat er volgend jaar bij het centraal examen Nederlands op de havo en het vwo weer getoetst wordt op spelling. Dat blijkt uit zijn antwoorden op Kamervragen die gesteld waren door Jasper van Dijk (SP).

De antwoorden van leerlingen bij het onderdeel leesvaardigheid werden dit jaar niet getoetst op spelling. Volgens de staatssecretaris is dit een ongewenst effect geweest van de veranderingen die dit jaar aan het examen zijn doorgevoerd. Overigens benadrukt hij dat de spelling wel getoetst is tijdens de schoolexamens.

Bron: http://www.nu.nl/politiek/4073513/spelling-komt-weer-terug-in-eindexamen-havovwo.html

Waar komt onze spelling vandaan?

Op haar blog vraagt Martha Pelkman zich af waar onze spelling vandaan komt. Bijvoorbeeld: “waarom schrijven we niet biezonder? […] Waarom schrijven we taal niet op zoals we het uitspreken?”

Martha geeft een kort overzicht van de geschiedenis van de Nederlandse spelling en begint van Siegenbeek in 1804 (zie de afbeelding hieronder) en eindigt bij het nieuwe Groene Boekje dat in oktober van dit jaar uitkomt.

Bron: http://www.drspee.nl/waar-komt-onze-spelling-vandaan/

Red/redt de tijger!

Waar komt de verwarring over de t in de gebiedende wijs (‘Word/Wordt lid’, ‘Red/Redt de tijger!’ toch vandaan? Onze Taal geeft een helder antwoord.

Wat is juist: ‘Red de tijger!’ of ‘Redt de tijger!’? ‘Red de tijger!’ is juist. Red is hier een gebiedende wijs. De gebiedende wijs komt altijd overeen met de ik-vorm van het werkwoord; er wordt dus geen t aan toegevoegd. Het maakt niet uit of er één persoon wordt aangesproken (‘Margriet, red de tijger!’) of miljoenen personen (‘Nederlanders, red de tijger!’). Vergelijk ‘Verlos de tijger!’ en ‘Vang de tijger!’: ‘Verlost de tijger!’ en ‘Vangt de tijger!’ klinken raar. Hier is duidelijk te horen dat er geen t achter het werkwoord hoort te staan. Er is geen goede reden te bedenken om alleen bij werkwoorden waarvan de stam op een d eindigt die t wél toe te voegen.

Eeuwen geleden heeft men in het Nederlands naar Latijns voorbeeld (veni-venite – kom-komt) voor de meervoudsvorm van de gebiedende wijs een t voorgeschreven achter de stam. Deze t komt bijvoorbeeld nog voor in de oude versregel ‘Komt allen tezamen’, in de uitroep ‘Komt dat zien!’ (‘kom allemaal kijken!’) en in ‘Makkers staakt uw wild geraas’ (uit het sinterklaasliedje). Het is een schrijftaalvorm gebleven die vooral vroeger gebruikt werd; in de omgangstaal heeft hij nooit geleefd. Tegenwoordig wordt het schrijven van een t in aansporingen als ‘Redt de tijger!’ als een spelfout gezien.

Bron: https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/red-redt-de-tijger

Gratis digitale schrijfhulp

Het project ‘Elektronisch platform wetenschappelijk schrijven’ van de KU Leuven heeft een digitale schrijfhulp opgeleverd. Op de site http://ilt.kuleuven.be/schrijfhulp voer je in een vakje een tekst in, waarna de site drie punten controleert: structuur en samenhang, stijl en spelling. De tool markeert en telt een aantal mogelijke problemen en fouten in de tekst.

Bijzonder is dat de tool niet alleen naar spelfouten kijkt, maar ook naar structuur en samenhang. Het gaat dan bijvoorbeeld om de aanwezigheid van (te) vaak gebruikte woorden, de zins- en alinealengte en structuurwoorden zoals vervolgens, omdat en zoals. Bij stijl komen een paar vaak voorkomende fouten aan bod, zoals een overdadig gebruik van passieven en ‘vervagers’: woorden als verschillende, sommige, bepaalde en vaak.

Het laatste onderdeel is de spellingcontrole: “De onze werkt beter dan die van Word”, beweert De Wachter van de KU Leuven. Al voegt ze er meteen aan toe dat spelling niet het grootste struikelblok is: “Spelfouten springen het snelst in het oog, maar vaak zijn ze een indicator van andere problemen, zoals een slechte structuur en stijl.” Werkwoordspelling is overigens uitgesloten, omdat de tool niet kan ontleden. Blijven oefenen op Gespeld.nl dus!

Online schrijfhulp: http://ilt.kuleuven.be/schrijfhulp (inmiddels offline, wellicht door onverwachte populariteit?)
Bron: http://nieuws.kuleuven.be/node/13852

Hoe wordt er gespeld op Gespeld?

De website Gespeld.nl is sinds januari 2014 online en er hebben zich inmiddels een kleine 500 mensen ingeschreven.

In het gestapelde staafdiagram hieronder zie je in welke categorieën de meeste fouten worden gemaakt. (Of, positief geformuleerd, in welke categorieën de meeste goede antwoorden worden gegeven.) Het diagram is slechts een eerste en zeer grove weergave van de beschikbare data.

Statistiek Gespeld19-04-2014

In het diagram (klik voor een vergroting) is vrij snel te zien dat de meeste fouten worden gemaakt met leenwoorden in de verleden tijd (updatete, langlauften, freelancete), maar er zijn veel interessantere en gedetailleerdere statistieken te genereren. Zo houdt de site bij welke woorden binnen de categorieën het moeilijkst worden gevonden. Zonder al te veel moeite kun je bekijken of de hypothese klopt dat werkwoorden waarvan de stam eindigt op een d (word, rijd, begeleid) meer fouten opleveren dan andere werkwoorden. Ongetwijfeld klopt dat – er is immers al aardig wat onderzoek naar gedaan – maar het is altijd de moeite waard om zoiets nog eens, in detail, te checken. Ook is het mogelijk om relaties tussen (persoons)kenmerken en resultaten in kaart te brengen. Spellen ouderen beter dan jongeren? Is er een relatie tussen spelfouten en provincies, opleidingsniveau of moedertaal?

Hoe meer mensen de site gaan gebruiken, hoe beter dergelijke vragen te beantwoorden zijn. De scores in het bovenstaande diagram lijken trouwens vrij hoog. Wellicht heeft dat te maken met het hoge percentage docenten dat nu meedoet. Ik ga ervan uit dat die bovengemiddeld scoren (ook dat valt uiteraard te controleren), maar misschien spellen we allemaal gewoon beter dan we denken. Het kan natuurlijk ook zo zijn dat vooral mensen meedoen die het leuk vinden om met taal bezig te zijn. Daarvoor geldt, gok ik, hetzelfde.