Tagarchief: van dale

Sjoemelsoftware Van Dale-woord 2015

Sjoemelsoftware is door Van Dale uitgeroepen tot het woord van 2015. Het woord werd begin november ook al Onze Taal-woord van het jaar.

Sjoemelsoftware is software die de testresultaten van een apparaat positief beïnvloedt. Het woord werd dit jaar veel gebruikt in de berichtgeving over de dieseltests van Volkswagen.

Bijna de helft van de stemmen ging naar het woord sjoemelsoftware. Op plaats 2 en 3 eindigden respectievelijk poortjesspringer en je suis… De winnaar van de Belgische editie van de verkiezing is kraamkost (‘maaltijd als cadeau voor een pasbevallen moeder en haar gezin’).

Bron: Onze Taal, Van Dale

De nieuwe Van Dale

Het lijkt wel feest in woordenboekenland! Deze maand verschijnen namelijk het nieuwe Groene Boekje, de spellinggids van Onze Taal en de nieuwe Van Dale. Die laatste is volgens de uitgever dikker dan ooit, bevat illustraties in kleur en de aanschaf geeft een jaar toegang tot de Dikke Van Dale Online.

Bron: Van Dale

De reizigers wordt verzocht

De reizigers wordt verzocht over te stappen. Wordt? Waarom niet worden? Van Dale legt het uit.

Het is wordt, omdat ‘de reizigers’ niet het onderwerp is. Vroeger kon je in een trein van de NS nog weleens horen: ‘Reizigers voor Amsterdam worden verzocht hier over te stappen.’ Maar sindsdien heeft de NS zijn leven gebeterd en hoor je alleen nog het correcte ‘wordt verzocht’.

Maar waarom moet je hier eigenlijk het enkelvoud gebruiken? Om dat te kunnen begrijpen, moet je de zin ontleden. Eerst zoek je de persoonsvorm van de zin – dat is het werkwoord dat in het enkelvoud of in het meervoud kan staan. In bovenstaande zin is ‘worden/wordt’ de persoonsvorm. Óf die in het enkelvoud of het meervoud moet staan, hangt af van het onderwerp van de zin. Als dat een enkelvoud is, krijg je ook een enkelvoudige persoonsvorm, en omgekeerd.

Het verraderlijke is nu dat ‘reizigers voor Amsterdam’ niet het onderwerp van de zin is, maar het meewerkend voorwerp (je kunt immers ook zeggen: ‘aan de reizigers voor Amsterdam wordt verzocht’). Het echte onderwerp van de zin is ‘hier over te stappen’. Dat is een enkelvoud en dus krijg je ook een enkelvoudige persoonsvorm: ‘Reizigers voor Amsterdam wordt verzocht hier over te stappen.’

Bron: http://vandale.nl/de-reizigers-wordt-verzocht-over-te-stappen.

Jubileumwoord: bolleboos

Het Van Dale-jubileumwoord is vandaag om 14.00 uur bekendgemaakt. De winnaar is:

Bolleboos
Jaar: 1866
BOLLEBOOS, m. (…bozen), (fig.) een bijzonder knap mensch; iemand die in iets uitmunt: ’t is een –.
Uit: Nieuw woordenboek der Nederlandsche taal, door J.H. van Dale, 3e editie, 1884.

Op nummers 2 tot en met 5 zijn geëindigd: regelneef (1977), bekokstoven (1900), selfie (2013) en prima (1868).

Bron: http://jubileumwoord.vandale.nl/nl/

Van Dale-jubileumwoord

Vele woorden zijn in de 150 jaar dat Van Dale bestaat in het bekende woordenboek opgenomen. Welke woorden vind jij het mooist? Er zitten juweeltjes tussen, zoals proletariër (1870) en regelneef (1977, bedacht door Van Kooten en De Bie). Breng uiterlijk maandag je stem uit via http://jubileumwoord.vandale.nl/ en je dingt mee naar enkele mooie prijzen. Op dinsdag 23 september wordt bekendgemaakt welk woord de meeste stemmen heeft gekregen.