Tagarchief: werkwoordspelling

Een spelfout als vetvlek

Op de site van het NTI staat een leuk stuk (uit 2012) van Remy van der Meer van Sobriquet. In het stuk vergelijkt Remy een spelfout met een vetvlek op een overhemd tijdens een sollicitatiegesprek:

Iemand die niet eens goed oplet of z’n kleren wel schoon zijn, let vast ook niet goed op bij andere dingen. Kan je zo iemand wel vertrouwen met belangrijke zaken? Zo gaat het met een spelfout ook. Het lijkt net alsof je er onvoldoende tijd en aandacht aan hebt besteed. Alsof je het niet belangrijk vindt. En zo wil je toch niet overkomen?

Remy geeft nuttige tips om spelfouten te voorkomen, maar de opmerking ‘De Nederlandse spelling is een vat vol tegenstrijdigheden.’ lijkt me uit de lucht gegrepen. Natuurlijk, je kunt van alles vinden van vervoegingen als geüpdatet en gedeletet, maar toch niet dat ze op tegenstrijdigheden zijn gebaseerd? De stam van deleten (delete) eindigt op een t-klank en de regel is dan heel duidelijk: het voltooid deelwoord krijgt een t na de stam.

Bron: http://blog.nti.nl/taal/spelling-oefenen-waarom-zou-je-2/

Dt-fixatie

Bij Radio 1 (België) is een brief binnengekomen van een lector Nederlands in het hoger onderwijs, waarin wordt betoogd dat ‘we’ te gefixeerd zijn op dt-fouten.

“Dt-fouten worden in teksten onevenredig zwaar aangerekend” mailt hij ons. Waarom zijn we zoveel milder voor, bijvoorbeeld, het fout geplaatste trema in ‘creëert’, ‘feeëriek’ of ‘categorieën? […] Taalvaardigheid gaat niet over woordjes juist schrijven. Veel moeilijker is het om mensen een vlotte, logisch opgebouwde tekst te leren schrijven en hen daarop correct te beoordelen.”

Interessant is dat in het radioprogramma, te beluisteren via de site http://www.radio1.be/, wordt ingegaan op het feit dat werkwoordspelling volgens een beperkte set regels foutloos kan worden toegepast, terwijl dat voor andere spellingkwesties lang niet altijd geldt.

Op de brief wordt gereageerd door onder andere Piet van de Craen, professor Taalkunde aan de Vrije Universiteit Brussel. Naast het beluisteren van de uitzending kun je een testje maken op de site. De resultaten worden eveneens besproken in het radioprogramma. (Er ontbreekt overigens wel een aantal belangrijke categorieën van de werkwoordspelling.)

Bron: http://taalunieversum.org/nieuws/5584/

Typ vs. hype

Een tijdje geleden stond de onderstaande oefenzin op Gespeld.nl.

‘Flappy Bird’ was al een tijdje beschikbaar, maar werd pas echt populair toen de media het spel hypeten.

Maar liefst tachtig procent schreef hypeten verkeerd, waarbij hypten het populairste antwoord was. Ik kreeg dan ook van een aantal spellers de vraag wat die e tussen de p en t in hypeten doet.

Het antwoord op die vraag is dat de stam van hypen hype is en niet hyp. De achterliggende vraag is dan uiteraard waarom die e onderdeel is van de stam. Zoals vaak het geval is met spelling, heeft dat te maken met uitspraak. Hypen spreek je uit als haipen. Dat is een Engelse uitspraak, waarvoor de e aan het einde nodig is. Op de website van Onze Taal wordt dat mooi gecontrasteerd met het werkwoord typen. De stam van typen is typ (niet type) en dus schrijf je getypt, niet getypet. Dat verschil is goed te horen, want je spreekt uit ‘hij tiept’ en niet ‘hij taaipt’. Bij hypen is het precies andersom en zeg je niet ‘hij hiept’, maar ‘hij haaipt’.

Door de Engelse uitspraak van hypen schrijf je dus hype, hypete, gehypet. De Nederlandse uitspraak van typen levert het volgende rijtje op: typ, typte, getypt.

Zie ook:
https://onzetaal.nl/taaladvies/advies/ik-typ-type
http://woordenlijst.org/zoek/?q=hypen&w=w
http://woordenlijst.org/zoek/?q=typen&w=w

Het streepje in ge-sms’t

Van een bezoeker van Gespeld.nl kreeg ik de onderstaande vraag over het werkwoord sms’en:

Als je het werkwoord sms’en moet behandelen als een Nederlands werkwoord dan begrijpen we natuurlijk de eind-t vanwege de s in het kofschip, maar een streepje achter ge leek ons overbodig. Dat doe je toch ook niet bij b.v. geslagen en bij geënt. Bij voorbaat dank voor een nadere uitleg.

Goede vraag. De juiste vorm van het voltooid deelwoord bij sms’en is ge-sms’t. (Inderdaad, het werkwoord wordt er niet mooier op.) Waarom schrijf je een streepje tussen ge en sms’t? Hieronder mijn antwoord:

Het streepje tussen ge en sms’t staat er omdat sms een afkorting is waarvan de letters een voor een worden uitgesproken, een zogenaamd initiaalwoord. Om dezelfde reden komt er een apostrof tussen sms en t. Iets soortgelijks gebeurt bij ge-cc’d (doorgestuurd); ook bij dit woord spreek je de letters uit en krijg je een streepje tussen ge en cc’d.

Zie ook:
http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1206/
http://taaltelefoon.vlaanderen.be/nlapps/docs/default.asp?id=4163
http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/1530.