Tagarchief: woorden

Taalbaas

Deze zomer is een nieuwe website gelanceerd: Taalbaas. De site doet uitgebreid verslag van nieuw nederhoponderzoek, waarin met name gekeken is naar de overeenkomsten tussen rappers en andere Nederlandstalige artiesten. Welke woorden worden het meest gebruikt, wie zijn de “grofbekken”, wie de “woordherhalers” en wie de “taalbroeders”? Het is allemaal te lezen op de uitgebreide en verrijkte website.

Een deel van het onderzoek is uitgevoerd door Vivien Waszink (Instituut voor de Nederlandse Taal), Alex Reuneker (Universiteit Leiden) en Ton van der Wouden (Meertens Instituut), in samenwerking met radioprogramma De Taalstaat en de afdeling Datajournalistiek van de KRO-NCRV. Een verslag van het onderzoek staat op Neerlandistiek.nl.

Bron: Onze Taal

Het woord ‘schoonmoeder’

Wat is er zo schoon aan je schoonmoeder? Over schoonmoeders worden weleens grapjes gemaakt, omdat ze niet in elke familie even populair zijn. Zo is er dat mopje waarin een bediende tegen zijn baas zegt: ‘Ik wil graag naar de begrafenis van mijn schoonmoeder’, waarop die laatste antwoordt: ‘Ja, wie wil dat nu niet graag…’ Maar alle gekheid op een stokje: wat ons nu bezighoudt, is de betekenis van schoon- bij woorden als schoonmoeder, schoonvader en schoonfamilie.

Het voorvoegsel schoon- komt voor bij woorden die een verwantschap aangeven. Wat het bij al die woorden zegt, is dat de familierelatie door aantrouwen tot stand is gekomen. Zo is een schoonmoeder dus een ‘aangetrouwde moeder’. De woorden met schoon- komen al in het Nederlands voor vanaf de 16e eeuw en zijn leenvertalingen uit het Frans.

Bron en meer: IVDNT.org

Poepbank en scharrelboom

Talen bewegen mee met hun tijd en met de mensen die ze spreken. Ook het Nederlands! Dagelijks zien nieuwe woorden en begrippen het licht. Kende je deze al?

  • beweeg-vmbo – vmbo waarop de leerlingen extra sportlessen krijgen, zodat ze zich tijdens de reguliere lessen beter zouden kunnen concentreren
  • fluisterbron – bron die informatie verspreidt die mogelijk alleen nog een gerucht is; bron waarvan het niet zeker is of hij waarheidsgetrouw is
  • poepbank – bank waar gecontroleerde donorpoep wordt bewaard, die geschikt is voor zogeheten poeptransplantaties, waarbij de ontlasting van iemand die ziek is, vervangen wordt door die van een donor met gezonde darmflora
  • scharrelboom – dennenboom uit de vrije natuur die in de kerstperiode wordt omgehakt of uitgegraven om verstikking van andere gewassen te voorkomen en om als kerstboom te fungeren
  • videoselfie – filmpje van iemand die zichzelf filmt; selfie met bewegend beeld

Bronnen: http://taaluniebericht.org/artikel/woordstraat/hebt-u-deze-nieuwe-woorden-al-gebruikt-1, http://www.nrc.nl/handelsblad/van/2014/december/08/hak-zelf-je-eigen-scharrelboom-1447479 (afbeelding)